wypracowanie – poradnik
Jesteś w: Język – 0 – 1 -

Kolejny opis, z dnia piątego i dziesiątego może być wzbogacony o dokładne rozmiary przedmiotów, bo nic nie stoi na przeszkodzie, abyś po prostu je zmierzyła linijką, a także o refleksje piszącego typu skojarzenia lub jaką rolę w obecnym jego życiu odgrywają konkretne przedmioty (zobacz przykładowy opis znaczka pocztowego). Zauważ, iż pierwszy z opisów zawiera najmniej szczegółów, ostatni najwięcej, ale może być ich jeszcze więcej. Właśnie(!)Ty podczas pisania wypracowania i matury masz zadanie: dokonaj analizy fragmentu, fragmentów lektur – czyli to samo, co ja zrobiłem z opisem rzeczy leżących na biurku, Ty masz zrobić z podanym fragmentem, fragmentami. I teraz najważniejsze:

Rada dwudziesta druga o analizie: Im bardziej Twój opis świata przedstawionego w podanych fragmentach będzie lepszy, bogatszy, bardziej rzeczowy i komunikatywny, im więcej zauważysz szczegółów, tym więcej otrzymasz punktów za tę kategorię.

Wszystkie przedstawione od A do D opisy przedmiotów są poprawne, ale gdybyś miał/a Ty je punktować, to za rzeczowość i dokładność najwięcej zdobyłby opis D, na przykład 9 punktów. Natomiast 12 punktów przydzielilibyśmy opisowi E, który spróbuj napisać samodzielnie, ma być bogatszy od opisu D w refleksje, próby ocen i wartościowania, osobiste uwagi odnośnie roli, jaką widziane przedmioty na blacie biurka spełniają na scenie teatru Twojego pokoju, dla Ciebie, dla osób odwiedzających Cię, podczas sprzątania. Ważne jest też, skąd pochodzą, od kogo masz telefon, kto sprezentował Ci etui, jakie są z nim związane wspomnienia, jaką najlepszą pracę napisałaś swoim długopisem, jakim miejscem w Twoim życiu jest Twoje biurko i szereg innych informacji. To właśnie jest analiza i interpretacja szczegółowa tego życia, które widzisz przed sobą codziennie. Za to warto dać największą ilość punktów, właściwie nie ma ich nawet w skali i w kluczu egzaminacyjnym.

Chodzi o to, że pisząc esej maturalny, Twoim zadaniem jest próba zauważenia wszelkich relacji, szczegółów, zawartych w podanym fragmencie lektury, a jeśli jeszcze odniesiesz tę wiedzę do całej lektury, jeśli potrafisz odnieść ją do innych poznanych rodzajów wiedzy, np. z historii literatury, historii Polski itd., to Język Twojej pracy jest bogatszy, tak jak Twoje wnętrze – inteligencja, pamięć, świadomość, mądrość życiowa, dojrzałość, doświadczenia w analizie.

Kiedy już będziesz „wyćwiczonym w opisie zawodnikiem”, żadna analiza wiersza nie będzie dla Ciebie problemem. Opis też przyda się do charakterystyki postaci, ponieważ da Ci bogactwo słownika i umiejętność „rozglądania się”, podążania za szczegółami…

Jest takie powiedzenie mówiące o przyjaźni, że „aby kogoś poznać, należałoby z nim zjeść beczkę soli”. Adaptując je na potrzeby pisania, można by rzec, iż każdy może powiedzieć, że aby poznać siebie, wystarczy arkusz papieru i długopis. Siedząc i pisząc zwykły opis, możesz rozpoznać, jaki/a jesteś? Po napisaniu pierwszego opisu, pozostaw przedmioty i opis na biurku, aby do niego wrócić za jakiś czas. Po dwóch dniach zadaj sobie trud, sprawdź się, zerkając jeszcze raz na to swoje zadanie. Jeśli popatrzysz na przedmioty i dojdziesz do wniosku, że w opisie należałoby coś zmienić, dopisać, oznacza to, iż rozwijasz się, potrafisz być samokrytyczny/a i Twój sposób obserwacji świata rozwija się z dnia na dzień. To, co napisane wczoraj, możesz poszerzyć doświadczeniami z dzisiejszego dnia. Każdego dnia wzbogacasz swój język o nowe pojęcia, swoje życiowe i szkolne doświadczenia.

4.2. Charakterystyka postaci

Kiedy już potrafisz napisać opis, dokonanie charakterystyki nie będzie problemem, chyba że… No właśnie. Podstawą opisu jest statyka, opisywany przedmiot, postaci z utworu „stoją w miejscu”, a Ty masz je sportretować, jak malarz martwą naturę. Charakterystyka postaci to dynamika, czyli próba uchwycenia cech bohatera w świecie przedstawionym w wielu płaszczyznach i relacjach z innymi postaciami. Zatem nie możesz być malarzem, ale filmowcem, „biegasz z kamerą” za np. głównym bohaterem i rejestrujesz jego zachowanie wobec jednego, drugiego i kolejnego problemu, wobec jednego, drugiego i kolejnego bohatera, aby wyciągnąć pożądane wnioski cząstkowe, a w efekcie końcowe. „Nic prostszego – powiesz – proszę bardzo!”

Zasadnicza różnica pomiędzy tym, co robiłaś na zajęciach a tym, co teraz będziesz robić to: objętość fragmentu i lektury. Otóż gdy szło o charakterystykę postaci odnośnie całego utworu, było łatwiej, bo wiedzy o tej postaci był ogrom, no, dużo. Z kolei teraz podczas pisania matury masz zawężone pole analizy i poszukiwania muszą być bardziej konkretne, szczegółowe. Metaforycznie: Na wypracowaniu klasowym z lektury był do dyspozycji „cały las”, teraz będziesz na niewielkiej „polanie”, na której widać tylko „kilka drzew” i nimi masz się zająć.

Rada dwudziesta trzecia o charakterystyce postaci: Nie popełniej błędu i nie pisz charakterystyki postaci utworu, z którego pochodzi bohater, bohaterowie, ale skup się na fragmencie i relacjach w nim występujących. Owszem, Twoja znajomość całości utworu jest ważna, lecz w kluczu są opisane relacje podanego fragmentu w arkuszu (!). Jest co ćwiczyć?

Pamiętaj o używaniu przymiotników (cechy postaci, oceny zachowań), nie streszczaj bezmyślnie i bezcelowo wskazanego fragmentu, ale nazywaj emocje, stany i relacje zauważone w trakcie charakteryzowania.

Podsumowanie Języka (12)

Komunikatywność i poprawność wypowiedzi to główne cechy Języka Twojej pracy maturalnej. Im bogatsza leksyka, czyli zdolność do posługiwania się szerszym niż przeciętny zasobem pojęć, tym większa punktacja. Niestety, na zasób słownictwa ma wpływ wiele czynników, począwszy od tradycji językowych domu rodzinnego, poprzez przeczytane książki, napisane prace, oglądane filmy, czytane gazety, rozmowy z wykształconymi ludźmi itp., a skończywszy na prawdziwym zainteresowaniu kreacją pisarską. Gdyby tak policzyć, ilu słów używasz w codziennym życiu dla wyrażenia podstawowych emocji i potrzeb, to ich liczba z pewnością wahałaby się pomiędzy 50-100. Podczas nauki języków obcych, do zwykłej konwersacji i życia wymagane jest pomiędzy 200 a 300 słówek, „aby nie zginąć w obcojęzycznej rzeczywistości”. Dla przykładu pisarz, poeta w codziennej pracy twórczej potrzebuj kilka tysięcy słów i jego Język jest wspólnym narodowym dobrem. Od Ciebie nikt nie wymaga aż tak wiele, ale jeżeli chcesz zdobyć 12 punktów, musisz się wznieść ponad słownik potocznej szarej codzienności.

Nie używaj pojęć zupełnie Ci obcych, ale ładnie brzmiących i popularnych podczas zajęć. Może wtedy dojść do zupełnie niewinnych potknięć typu: „Implikując tezę o tym, iż Cezary Baryka nie dojrzał do roli polityka, należy przyjąć, iż domniemanie…” – tego nie można czytać i cytować w całości. Poszukiwania, szczegółowe „rozbicie na atomy” podanego fragmentu utworu poprzez opis i charakterystykę postaci dają obraz nie tylko umiejętności autora wypracowania, ale i zasobu słownictwa. Rzetelnie więc pracuj i ćwicz te dwie formy badania świata literackiego. Przydadzą Ci się one także w życiu, przecież wciąż opisujesz z koleżankami i charakteryzujesz cały świat.
W kategorii Język zawarta jest też idea posługiwania się terminami naukowymi, o czym jest mowa przy okazji Stylu.


Jesteś w: Język – 0 – 1 -
REKLAMA

Dodaj komentarz

REKLAMA
This movie requires Flash Player 9